Yabancılara;
ekonomik, siyasi ve hukuksal alanda ayrıcalık (imtiyaz) tanıma, Anadolu
Selçuklularına dek gider. Kolaycılıkla öngörüsüzlüğün içiçe geçtiği
uygulamalar, verildikçe bağlanan bağlandıkça verilen ödünler halinde yüzlerce
yıl sürdü. Selçuklulardan sonra Osmanlı Devlet’inin de yıkımını hazırlayan
koşulları oluşturdu. Kapitilüsyon olarak da tanımlanan imtiyazlar süreci;
yabancılara, ekonomik yaşama, bağlı olarak da siyasi yaşama, devletin güçlü
olduğu dönemlerde bile yön verme gücünü vermişti. Uygulamalar, devletin iç-dış
ticaret üzerinde karar vermedeki girişimgücünü (inisiyatifini), mal ve kişiler
üzerindeki hukuksal yaptırım yetkisini, giderek kullanamaz duruma getirdi.
Siyasi bağımsızlığı doğrudan ilgilendiren yönetim hakları, önce zedelendi sonra
ortadan kalktı.
